Miljarden sigarettenfilters op straat – en bijna niemand die het weet

Ondanks alle aandacht voor de gezondheidsrisico’s rookt nog steeds bijna één op de vijf Nederlanders. Of iemand rookt of niet is uiteindelijk een persoonlijke keuze, en daar maak ik me eerlijk gezegd niet zo druk over.

Waar ik me wél druk over maak, is dat hierdoor in Nederland jaarlijks miljarden filtersigaretten op straat belanden.

Is dat erg? Ja. Want het filter van een sigaret is schadelijk voor flora en fauna.

Veel mensen weten dat simpelweg niet. Daardoor worden sigarettenpeuken vaak gedachteloos op straat of in het groen gegooid. Uit onderzoek blijkt dat in 2021 minstens 19,9% van al het zwerfafval uit sigarettenpeuken bestond. Omgerekend kan dat oplopen tot ongeveer 10 miljoen kilo peukenzwerfafval per jaar. Alleen al in Nederland.

Alleen inzetten op bewustwording zal het probleem waarschijnlijk niet oplossen. Maar het helpt wel. Want als je weet wat jouw weggegooide filtersigaret veroorzaakt, gooi je die dan nog net zo makkelijk op straat? Ik hoop van niet.

Waarom sigarettenfilters zo schadelijk zijn

Er zit een belangrijk verschil tussen een peuk en een filtersigaret. Een peuk zonder filter is biologisch afbreekbaar (al duurt dat nog steeds 2 tot 12 jaar), maar het filter van een filtersigaret niet.

Sigarettenfilters zijn gemaakt van celluloseacetaat, een kunststof en dus een vorm van (bio)plastic. Net als andere plastics vergaat het niet, maar valt het uiteen in microplastics. Deze kleine plasticdeeltjes verdwijnen nooit volledig uit het milieu en richten langdurig schade aan.

Daarnaast bevatten peuken – met en zonder filter – allerlei toxische stoffen. Volgens het Nationaal Expertisecentrum Tabaksontmoediging komen deze stoffen uiteindelijk in bodem en water terecht.

En dat heeft gevolgen.
We eten microplastics, drinken microplastics, ademen microplastics in en er zijn zelfs microplastics in ons bloed gevonden. Hoe schadelijk dat precies is weten we nog niet volledig. Dat gold vroeger ook voor fijnstof, dat inmiddels wordt gelinkt aan ongeveer 9.000 sterfgevallen per jaar in Nederland.

Wat kunnen we doen tegen zwerfpeuken?

Het verminderen van zwerfpeuken vraagt waarschijnlijk om een combinatie van maatregelen, zoals:

• een verbod op filtersigaretten
• statiegeld op filters (al is de vraag hoe praktisch dat is)
• het promoten van (gratis) peukenzakjes
• meer peukenvoorzieningen in de openbare ruimte
• handhaving op het weggooien van peuken (boete €140)
• meer bewustwording over de schadelijke effecten

Want één ding is duidelijk: zolang we sigarettenfilters blijven weggooien alsof ze onschuldig zijn, blijft het probleem bestaan.